یک شیء معمولی میتواند به یک شخصیت نمایشی تبدیل شود
پنجمین نشست تخصصی بیستویکمین جشنواره بینالمللی نمایش عروسکی تهران–مبارک با عنوان «جانبخشی به اشیا» و با حضور آنلاین پل زالوم، بازیگر، کارگردان و هنرمند تئاتر تجربی آمریکا، برگزار شد. نشستی که در آن ظرفیتهای اشیای روزمره برای خلق شخصیت، روایت و موقعیت نمایشی بررسی شد.
به گزارش هاشوزنیوز به نقل از روابط عمومی جشنواره، پنجمین نشست تخصصی بیستویکمین جشنواره بینالمللی نمایش عروسکی تهران–مبارک، روز جمعه ۲۷ شهریورماه ۱۴۰۵ در تالار مشاهیر مجموعه تئاتر شهر برگزار شد. این نشست با مدیریت آرزو عالی، مدیر بخش آموزش جشنواره، و به صورت آنلاین با حضور پل زالوم برگزار شد.
پل زالوم، متولد ۱۹۵۱، بازیگر، کارگردان و هنرمند تئاتر تجربی آمریکایی است که با ایفای نقش «بیکمن» در مجموعه تلویزیونی «Beakman’s World» به شهرت جهانی رسید. بخش مهمی از فعالیتهای هنری و آموزشی او نیز به تئاتر عروسکی و بهویژه تئاتر اشیا اختصاص دارد.
آرزو عالی در ابتدای این نشست، ضمن خوشامدگویی به حاضران، درباره اهمیت برگزاری این برنامه گفت: «امروز پنجمین نشست تخصصی جشنواره تهران–مبارک و سومین نشست بینالمللی است. برای این نشست، میزبان هنرمندی هستیم که در حوزه تئاتر اشیا چهرهای شناختهشده است. یکی از ویژگیهای مهم کار او این است که از هر چیزی، از ابزار آشپزخانه گرفته تا وسایل بازیافتی و اشیای معمولی، استفاده میکند و به آنها هویت و شخصیت میدهد.»
«اشیا میتوانند حامل معناهای مختلف باشند»
عالی در ادامه با اشاره به ویژگی آثار زالوم توضیح داد: «یکی از ایدههای اصلی در آثار زالوم این است که اشیا میتوانند لایههای مختلفی از معنا را در خود داشته باشند. با تغییر نحوه حرکت، جایگاه یا ترکیب یک شیء با اشیای دیگر، همان شیء میتواند به عنصری کمدی، اجتماعی یا سیاسی تبدیل شود.»
او افزود: «این رویکرد نشان میدهد که برای خلق یک اجرای نمایشی، همیشه به عروسکهای گرانقیمت یا طراحیهای پیچیده نیاز نداریم. یک شیء معمولی، در دست یک اجراگر ماهر، میتواند به یک شخصیت و موجودیت نمایشی تبدیل شود.»
در ادامه نشست، بخشهایی از آثار پل زالوم برای حاضران پخش شد و این هنرمند از طریق ارتباط آنلاین درباره تجربههای خود در زمینه بازیدهی اشیا، استفاده از صدا، حرکت و بداههپردازی توضیح داد.
زالوم: از هر شیء میتوان یک شخصیت ساخت
پل زالوم در بخش آموزشی این نشست، با نمایش نمونههایی از شیوه کار خود، درباره فرایند کشف قابلیتهای یک شیء گفت و بر اهمیت تجربه و آزمون در این مسیر تأکید کرد.
او توضیح داد که یک شیء ساده، بسته به نحوه حرکت یا صدایی که برای آن انتخاب میشود، میتواند به شخصیتی کاملاً متفاوت تبدیل شود. از نگاه زالوم، اجراگر باید پیش از آنکه برای شیء خود شخصیت مشخصی تعریف کند، قابلیتهای فیزیکی و نمایشی آن را بشناسد.
او در بخشی از آموزش خود، با تغییر صداها و حرکتهای یک شیء، نشان داد که چگونه میتوان ویژگیهای متفاوتی برای اشیا ایجاد کرد و از میان این تجربهها به مناسبترین شخصیت نمایشی رسید.
زالوم همچنین بر نقش بداههپردازی در فرایند خلق تأکید کرد و تجربههای خود در استفاده از عروسکهای میلهای، اسباببازیها و دیگر اشیا را با مخاطبان به اشتراک گذاشت.
«شناخت متریال، نقطه شروع ایدهپردازی است»
یکی از پرسشهای مطرحشده در بخش گفتوگو، درباره چگونگی رسیدن از یک متریال ساده به ایدهای برای ساخت عروسک یا اشیا نمایشی بود.
در پاسخ به این پرسش، بر اهمیت شناخت ماده و ویژگیهای فیزیکی آن تأکید شد. اینکه یک شیء چگونه حرکت میکند، چه صداهایی میتواند ایجاد کند، چه بخشهایی از آن قابلیت تغییر یا حرکت دارند و در ترکیب با یک شیء دیگر چه معنای تازهای پیدا میکند، میتواند نقطه شروع ایدهپردازی باشد.
در این نشست همچنین بر اهمیت «تمرین، تکرار و مشاهده» تأکید شد؛ فرایندی که میتواند به اجراگر کمک کند تا از دل یک ماده ساده، شخصیت و روایت نمایشی خلق کند.
استفاده از اشیا برای بیان مسائل اجتماعی و سیاسی
یکی دیگر از محورهای مطرحشده در این نشست، استفاده از تئاتر اشیا برای پرداختن به مسائل اجتماعی و سیاسی بود.
زالوم در تجربههای اجرایی خود از اشیا و عروسکها برای طرح موضوعاتی فراتر از سرگرمی استفاده کرده است. در نمونههایی که برای حاضران نمایش داده شد، اشیای ساده در موقعیتهایی قرار گرفتند که به موضوعاتی اجتماعی همچون تفاوتهای فرهنگی، آموزشی و نژادی اشاره داشتند.
استفاده از سایه، نور و پروجکشن نیز از دیگر شیوههایی بود که در نمونههای ارائهشده مورد توجه قرار گرفت.
پوپک عظیمپور: «عروسکیها باید جادوگر صحنه باشند»
در پایان این نشست، پوپک عظیمپور، دبیر بیستویکمین جشنواره بینالمللی نمایش عروسکی تهران–مبارک، با قدردانی از حاضران و عوامل برگزاری نشست، حضور پل زالوم را یکی از اتفاقهای مهم بخش آموزشی این دوره دانست.
عظیمپور گفت: «اولین حضور رسمی، هرچند به صورت مجازی، آقای زالوم که یکی از بزرگان تئاتر و متخصصان تئاتر اشیاست، در ایران بالاخره به لطف دبیرخانه بیستویکمین دوره جشنواره تهران–مبارک محقق شد.»
او با اشاره به تجربه حضور در نشستهای آموزشی این دوره ادامه داد: «به عنوان یک مخاطب که در این کارگاهها نشستهام، هر کارگاه برای من شگفتانگیز بوده و هر بار چیز تازهای از این نشستها آموختهام.»
دبیر جشنواره همچنین با اشاره به امکان برگزاری نشستهای بینالمللی به شکل آنلاین گفت: «در فضای مجازی میتوانیم به هر جای دنیا سفر کنیم. هفتههای گذشته در فرانسه بودیم و امروز با هنرمند بزرگی از آمریکا همراه شدیم. این نشان میدهد که عروسک و تئاتر عروسکی مرز نمیشناسد.»
عظیمپور در پایان خطاب به هنرمندان تئاتر عروسکی گفت: «شما باید شعبدهباز و جادوگر روی صحنه باشید؛ با عروسکهایتان جادو بیافرینید. هنر عروسکی نترس و شجاع است و هر راهی که بسته شود، عروسک راه خودش را پیدا میکند.»
ششمین نشست تخصصی بیستویکمین جشنواره بینالمللی نمایش عروسکی تهران–مبارک با عنوان «رازهای نور در نمایش عروسکی» روز شنبه ۲۸ شهریورماه ۱۴۰۵ از ساعت ۱۶ تا ۱۸ در سالن اصلی مرکز تئاتر مولوی برگزار خواهد شد. این نشست با آموزش علی کوزهگر برگزار میشود.
آرزو عالی مدیریت بخش آموزش بیستویکمین جشنواره بینالمللی نمایش عروسکی تهران–مبارک را برعهده دارد.
بیستویکمین جشنواره بینالمللی نمایش عروسکی تهران–مبارک به دبیری پوپک عظیمپور تبریزی، مهرماه ۱۴۰۵ در تهران برگزار خواهد شد.
