ششمین نشست تخصصی بیستویکمین جشنواره بینالمللی نمایش عروسکی تهران–مبارک با عنوان «رازهای نور در نمایش عروسکی» با آموزش علی کوزهگر در سالن اصلی مرکز تئاتر مولوی برگزار شد.
به گزارش هاشورنیوز به نقل از روابط عمومی جشنواره، ششمین نشست تخصصی بیستویکمین جشنواره بینالمللی نمایش عروسکی تهران–مبارک با عنوان «رازهای نور در نمایش عروسکی» شنبه ۲۸ شهریورماه ۱۴۰۵ با آموزش علی کوزهگر در سالن اصلی مرکز تئاتر مولوی برگزار شد.
علی کوزهگر، طراح نور و کارشناس کارگردانی سینما، در این نشست با تکیه بر تجربه سالها فعالیت حرفهای خود در حوزه تئاتر و حضور در رویدادهای داخلی و بینالمللی، درباره نقش نور در شکلگیری فضای نمایشی و اهمیت آن در نمایش عروسکی سخن گفت و بخشی از تجربههای عملی خود را با هنرمندان و علاقهمندان به اشتراک گذاشت.
برای تماشای نشست تخصصی «رازهای نور در نمایش عروسکی» با آموزش علی کوزهگر در پلتفرم هاشور کلیک کنید.
کوزهگر دارای گواهینامه درجه دو هنری در زمینه طراحی نور، معادل کارشناسی ارشد، از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. او تاکنون طراحی نور بیش از ۳۰۰ نمایش را بر عهده داشته و با کارگردانانی همچون علی رفیعی، حمید پورآذری، زهرا صبری، امیررضا کوهستانی، محمد رضاییراد، عمر راجح، ندا هنگامی و الیکا عبدالرزاقی همکاری کرده است. همچنین تجربه حضور و همکاری در بیش از ۵۰ جشنواره بینالمللی در کشورهای مختلف از جمله فرانسه، آلمان، لهستان، مجارستان، هلند، فنلاند، دانمارک، استرالیا، هند، چین و لبنان را در کارنامه خود دارد.
او در حوزه طراحی نور موفق به دریافت تندیس و دیپلم افتخار بهترین طراحی نور سیوهفتمین جشنواره بینالمللی فیلم فجر و همچنین تندیس و لوح تقدیر بهترین طراحی نور بیستوسومین جشنواره بینالمللی تئاتر دانشجویی شده است. کوزهگر در زمینه کارگردانی نیز نمایشهای «مکبث» و «یکی نبود، یکی بود» را کارگردانی کرده است.
کوزهگر در ابتدای این نشست با اشاره به تجربه خود در طراحی نور نمایشهای مختلف، نور را یکی از عناصر اصلی زبان نمایش دانست و تأکید کرد که کارکرد نور تنها روشن کردن صحنه و قابل دیدن کردن بازیگران یا عروسکها نیست، بلکه نور میتواند در شکلگیری فضا، هدایت نگاه تماشاگر و انتقال احساس نقش داشته باشد.
او با اشاره به تفاوت نگاه به نور در تئاتر و سینما توضیح داد که نور در تئاتر باید در وهله نخست برای چشم تماشاگر طراحی شود. از این منظر، میزان روشنایی هر بخش از صحنه میتواند مشخص کند مخاطب چه چیزی را ببیند و چه چیزی از نگاه او پنهان بماند. به گفته او، این موضوع در نمایش عروسکی اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ چرا که نور میتواند علاوه بر معرفی عروسک، در پنهان ماندن عروسکگردان و حفظ فضای خیالانگیز نمایش نیز مؤثر باشد.
کوزهگر در ادامه، میزان روشنایی، جهت و نحوه تابش نور، رنگ و حرکت را از عناصر مهم طراحی نور برشمرد و درباره تأثیر هر یک بر فضای نمایش توضیح داد. او با نمایش نمونههای مختلف، نشان داد که تغییر جهت نور چگونه میتواند تصویر یک صحنه را تغییر دهد و استفاده از نور از کنار یا پشت میتواند به ایجاد سایه، برجسته شدن حرکت و شکلگیری عمق در صحنه کمک کند.
بخش دیگری از این نشست به نقش سایه اختصاص داشت. کوزهگر با اشاره به ظرفیتهای نمایش عروسکی گفت که سایه میتواند به یکی از عناصر مهم تصویری تبدیل شود و در کنار روایت، به شکلگیری فضای نمایش کمک کند. او توضیح داد که فاصله میان منبع نور، عروسک یا اجراگر و سطحی که سایه روی آن شکل میگیرد، در اندازه و وضوح سایه تأثیر دارد و میتوان از این ویژگی برای خلق تصاویر متفاوت استفاده کرد.
او همچنین تأکید کرد که تاریکی نیز مانند نور بخشی از طراحی نمایش است و روشن کردن بیش از اندازه صحنه همیشه به معنای بهتر دیده شدن اثر نیست. گاهی پنهان ماندن بخشی از صحنه میتواند تخیل تماشاگر را فعال کند و به حفظ راز و فضای خیالانگیز نمایش عروسکی کمک کند.
کوزهگر در ادامه با اشاره به تجربههای خود در زمینه نمایشهای عروسکی، درباره دشواری نورپردازی عروسکهای کاغذی صحبت کرد. به گفته او، عروسکهای تخت و کاغذی به دلیل ویژگیهای ظاهری خود، در برابر نور رفتار متفاوتی دارند و برای دیده شدن مناسب آنها گاهی لازم است نور از چند جهت و با دقت بیشتری تنظیم شود.
رنگ نیز یکی دیگر از موضوعات مطرحشده در این نشست بود. کوزهگر با اشاره به تأثیر رنگ بر احساس مخاطب، گفت رنگها میتوانند در ایجاد فضای ذهنی و عاطفی نمایش نقش داشته باشند، اما برداشت از رنگها در فرهنگها و موقعیتهای مختلف یکسان نیست. بنابراین انتخاب رنگ باید با فضای کلی اثر، داستان و دیگر عناصر بصری نمایش هماهنگ باشد.
او همچنین درباره استفاده از رنگهای شدید و ضرورت ایجاد تعادل میان رنگها توضیح داد و گفت گاهی تعدیل و ترکیب رنگها میتواند به شکلگیری فضای بصری پیچیدهتر و هماهنگتری منجر شود.
کوزهگر در بخش دیگری از نشست به رابطه نور و ریتم نمایش پرداخت و توضیح داد که تغییر نور میتواند مانند موسیقی و صدا بر ریتم یک صحنه اثر بگذارد. سرعت تغییر نور، زمان ورود و خروج آن و نحوه تغییر فضای صحنه میتواند حس انتظار، هیجان، آرامش یا غافلگیری ایجاد کند و از این طریق به ساختار دراماتیک نمایش کمک کند.
او همچنین بر اهمیت همکاری میان کارگردان و طراح نور تأکید کرد و گفت طراحی نور باید از مراحل ابتدایی شکلگیری یک نمایش مورد توجه قرار گیرد. به باور او، نورپردازی زمانی میتواند به بخشی از زبان نمایش تبدیل شود که در کنار دیگر عناصر اثر و از مراحل اولیه تولید شکل بگیرد.
یکی از نکات مورد تأکید کوزهگر، ضرورت ایجاد یک زبان بصری مشترک با تماشاگر بود. او معتقد بود شیوه استفاده از نور باید با جهان نمایش ارتباط داشته باشد و مخاطب بهتدریج با این زبان آشنا شود. در این صورت، استفاده دوباره از یک شیوه یا تصویر نوری در بخشهای مختلف نمایش میتواند به تداوم فضای اثر کمک کند و برای مخاطب معنای مشخصتری داشته باشد.
کوزهگر در ادامه بر اهمیت خلاقیت در طراحی نور تأکید کرد و گفت محدودیت امکانات نباید مانع خلق تصویرهای تازه شود. به گفته او، شناخت نور و تجربه عملی میتواند به طراح کمک کند تا با استفاده از امکانات موجود، راهحلهای خلاقانهای برای نیازهای هر نمایش پیدا کند.
او در پایان تأکید کرد که نور نباید بر دیگر عناصر نمایش غلبه کند و خود به موضوع اصلی تبدیل شود. به گفته کوزهگر، نور زمانی موفق است که در کنار بازی، عروسک، موسیقی، صحنه و روایت قرار گیرد و به تقویت جهان نمایش کمک کند.
آرزو عالی، مدیریت بخش آموزش بیستویکمین جشنواره بینالمللی نمایش عروسکی تهران–مبارک را بر عهده دارد.
بیستویکمین جشنواره بینالمللی نمایش عروسکی تهران–مبارک به دبیری پوپک عظیمپور تبریزی، مهرماه ۱۴۰۵ در تهران برگزار خواهد شد.
برای تماشای نشست تخصصی «رازهای نور در نمایش عروسکی» با آموزش علی کوزهگر در پلتفرم هاشور کلیک کنید.
