مستندهای «هیچکس نخوابد»، «وایت کارت» و «پهلوانان نمیمیرند» که این روزها نمایش داده میشوند تصویری متفاوت و انسانی از قهرمانان ملی را به نمایش میگذارند.
به گزارش هاشورنیوز به نقل از روابط عمومی مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، مستندهای «هیچکس نخوابد» به کارگردانی سام کلانتری، «وایت کارت» ساخته الهام حسامی و «پهلوانان نمیمیرند» به کارگردانی شراره عطاری که این روزها در پلتفرم هاشور و گروه «هنروتجربه» نمایش داده میشوند علاوه بر تاکید بر قدرت زنان ورزشکار ایرانی، بحران اعتیاد در قهرمانان ملی را بررسی میکنند.
بازتعریف جایگاه و هویت زنانه در «هیچکس نخوابد»
مستند «هیچکس نخوابد» به کارگردانی سام کلانتری مانند «جایی برای فرشتهها نیست» مستند پرفروش کارنامه او، فیلمی درباره ورزش زنان است؛ اگر در «جایی برای فرشتهها نیست» زنان برای کسب پیروزی در هاکی رقابت میکردند در مستند تازه کلانتری، شخصیت اصلی، نگار سماکنژاد با خودش رقابت میکند تا عنوان اولین بانوی ایرانی را که صعود سرعتی به قله دماوند داشته است، کسب کند. فیلمساز با نزدیک شدن به نگار، روحیه مستقل و جاهطلبِ او را به تصویر میکشد و صعود چهارجانبه او به دماوند را که با دشواری همراه است، ثبت میکند.
سام کلانتری مستندساز طبقه متوسط به بالاست، دغدغهها و سوژههایش از دل فضایی متولد میشوند که خوب میشناسد. نگار دختری مرفه و مستقل است که برخلاف اغلب زنان سینمای مستند، درگیر فقر و تبعیض و خشونت نیست، صعود و ثبت یک رکورد زنانه برای او، کسب هویت و بازتعریف جایگاهش به عنوان یک زن خاص است و رویایی که تجسم مییابد. «هیچکس نخوابد» در پلتفرم هاشور عرضه شده و قابل مشاهده است.
نمایش یک قهرمان خوشاخلاق و مقاوم در «وایت کارت»
الهام حسامی از میانه دهه نود تا اواخر سال ۱۴۰۱ درگیر ساخت مستندی درباره یک قهرمان جوان ایرانی بوده است؛ حمیده عباسعلی قهرمان کاراته است که مجموعه رنگارنگی از افتخارات را با خود به همراه دارد، اما مصدومیت در المپیک این دختر جوان را از کسب مدال طلا دور کرد. فیلم ۴۵ دقیقهای حسامی، با نزدیک شدن به شخصیت حمیده، پای صحبت او و مربیاش مینشیند، لحظاتی از اردوی این دختران جوان را نشان میدهد، شادیها و ترسهای آنان را منعکس میکند و میکوشد تصویری از مشکلات زنان ورزشکار در ایران امروز باشد.
«وایت کارت» فیلمی است که مانند «هیچکس نخوابد» به واسطه حضور شخصیت اصلی مقتدر و باهوشش شکل گرفته است و از دقایق نخست تماشاگر را با خود درگیر میکند. حسامی از تصاویر مسابقات و گفتگوها درست استفاده کرده و اگرچه به زندگی فردی شخصیت اصلی نپرداخته است، اما توانسته او را به عنوان یک قهرمان جوان، خوش اخلاق و مقاوم برای بیننده معرفی کند.
حسامی به واسطه تجربه شخصی خود، به عنوان زن خبرنگار و فیلمساز، در بخشهایی از فیلم به ویژه نیمه اول (در سکانسهای تمرین یا آغاز مسابقات در سالن ورزشی) بدون آنکه اغراق کند، شرایط ورزشکاران زن و محدودیتهای آنان را ترسیم کرده و از قالب یک پرتره ورزشی صرف، خارج شده است. «وایت کارت» هم در پلتفرم هاشور عرضه شده و در دسترس علاقهمندان است.
تراژدی سرنوشت یک جوان قهرمان در «پهلوانان نمیمیرند»
اما مستند شراره عطاری «پهلوانان نمیمیرند» که این روزها در گروه «هنروتجربه» اکران شده است، شباهتهایی به ۲ مستند یاد شده و تفاوتهای آشکار با آنها دارد. عطاری برخلاف ۲ فیلمساز دیگر، با قصه شکست روبهرو است. فیلم او برخلاف «وایت کارت» و «هیچکس نخوابد» تلخ و گزنده است. محسن قاسمی شخصیت اصلی این مستند، مانند حمیده پرافتخار، جوان و موفق بوده اما اعتیاد، محسن را دچار بیماری و دوری از رقابت و مدالهای رنگارنگ کشتی میکند. تراژدی سرنوشت این جوان زیبارو و پرافتخار، نشان دهنده ضعف سیستم حمایت از ورزشکاران حتی در رده قهرمانان ملی است، جوانانی مستعد که از نظر روحی برای روزهای سخت آموزش ندیدهاند و تاب شهرت و گرفتاریهای ناشی از آن را ندارند.
شراره عطاری با نگاهی انتقادی، مشکلات ورزش حرفهای ایران را بررسی کرده، به اندازه به شخصیت محسن نزدیک شده، خانواده و خاستگاه اجتماعی و طبقاتی او را نمایش داده است و تصویر کاملی از او برای تماشاگرش میسازد. استفاده درست از تصاویر آرشیوی و گفتگو، «پهلوانان نمیمیرند» را به مستندی ماندگار تبدیل کرده است که وجهی اجتماعی و آموزشی دارد.
برخلاف تصور عموم منتقدان و مردم، مستندهای ورزشی در ایران مهجور نیستند، هر سال تعدادی مستند ورزشی درباره ورزشکاران یا برای آنها ساخته میشود که بعضی از آنها مانند «سمفونی حمید» (جعفر صادقی) با تمرکز بر یک شخصیت ورزشی، تصویری متفاوت از او ارائه میدهند و بعضی مانند «آیدین» (اشکان مهریار) بیشتر وجهی گزارشی و اسنادی دارند. در هر ۲ دسته این مستندها، فیلمها و نمونههای خوب میتوان یافت و از تماشایشان لذت برد.
منبع: خبرگزاری مهر
