احمد بیرانوند خواننده موسیقی دستگاهی ایران که برای اجرای برنامهای در مراسم بزرگداشت محمدرضا لطفی از راهی دور به گرگان سفر کرده بود، در گفتوگویی درباره جایگاه این هنرمند در موسیقی ایرانی، فعالیتهای هنری خود و وضعیت امروز موسیقی سخن گفت.
به گزارش هاشور نیوز، احمد بیرانوند خواننده موسیقی ایرانی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی موسیقی ایران که چندی پیش در مراسم سالمرگ محمدرضا لطفی اجرا داشته با اشاره به اهمیت موسیقی ایرانی در فرهنگ و هویت ملی اظهار کرد: موسیقی ایرانی روایتگر اندیشه و فرهنگ ایران و ایرانی است؛ موسیقیای که سالهای سال در زیست این ملت نقش بسته و ما با کمک آن توانستهایم ارتباط خود را با گذشتگانمان حفظ کنیم. شاید همین موسیقی ایرانی، در کنار شعر و ادبیات فارسی، باعث شده که با وجود تمام فراز و نشیبهایی که بر این ملت گذشته، امروز همچنان بتوانیم با افتخار در این فرهنگ زیست کنیم و زبان، آیینها و مراسم خود را حفظ کرده و به پا نگه داریم. حتی به نظر میرسد هر سال این پیوند نسبت به گذشته پررنگتر و عمیقتر نیز شده است.
بیرانوند در ادامه با اشاره به اهمیت نقش موسیقیدانان در تداوم این میراث فرهنگی گفت: با توجه به چنین جایگاهی، نقش موسیقیدانان نیز اهمیت ویژهای پیدا میکند و استاد محمدرضا لطفی در این میان نقش پررنگی داشتند؛ نقشی که از جنبههای مختلف قابل بررسی است.
وی در توضیح این موضوع چند محور مهم از فعالیتهای لطفی را برشمرد و گفت: یکی از این موارد، نقش پژوهشی این استاد گرامی است. از جمله نمونههای این فعالیت میتوان به حدود شصت قسمت برنامه رادیویی اشاره کرد که حاصل پژوهشهای ایشان بوده و امروز در دسترس علاقهمندان قرار دارد و میتواند چراغ راهی برای هنرجویان و دوستداران موسیقی ایرانی باشد.
بیرانوند افزود: از سوی دیگر، استاد لطفی به واسطه شاگردی در محضر استادان بزرگ موسیقی ایرانی همچون استاد علیاکبرخان شهنازی، استاد سعید هرمزی، استاد عبدالله دوامی و استاد نورعلیخان برومند و دیگر استادان برجسته، از ردیفدانان برجسته موسیقی ایرانی محسوب میشدند. عنوان ردیفدان به سادگی به هر کسی اطلاق نمیشود و مستلزم سالها شاگردی و شناخت عمیق از رمز و رازهای ردیف است؛ امری که استاد لطفی بهحق به بهترین شکل به آن دست یافته بودند.
وی ادامه داد:بر اساس همین سالها تلاش و ممارست، ایشان با شیوههای مختلف نوازندگی آشنا بودند و در این حوزه نیز تأثیرگذاری فراوانی داشتند.
بیرانوند یکی دیگر از ابعاد مهم فعالیتهای محمدرضا لطفی را نقش آموزشی او دانست و گفت: در حوزه آموزش نیز استاد لطفی بسیار موفق عمل کردند و هنرجویان بسیاری را پرورش دادند که امروز خود از استادان مهم موسیقی ایرانی هستند و در حوزه پژوهش، تدریس و فعالیتهای هنری نقشآفرینی میکنند.
شاگرد استاد نصرالله ناصح پور همچنین به آثار هنری لطفی اشاره کرد و افزود: در حوزه خلق اثر نیز ایشان بینظیر بودند؛ چه در قالب آلبومها، چه در ساز و آوازها و چه در تکنوازیهایی که از خود به یادگار گذاشتهاند و همچنان شنیده میشوند و برای مخاطبان لذتبخش هستند.
بیرانوند گفت: وقتی این ابعاد مختلف را بررسی میکنیم، میبینیم که بسیاری از علاقهمندان موسیقی ایرانی با هنر این استاد عجین شدهاند. من نیز از این قاعده مستثنی نبودم و در طول مسیر فعالیت خود با هنر ایشان پیوند خورده و به آن علاقهمند شدهام.
این خواننده موسیقی دستگاهی درباره فعالیتهای هنری خود نیز توضیح داد: در حال حاضر بیشتر به تدریس ردیف آوازی موسیقی ایران مشغول هستم و هر از چندگاهی نیز به نوشتن درباره چالشهای ذهنی و مسائلی که در طول بیش از بیستوپنج یا بیستوشش سال فعالیت در حوزه موسیقی ایرانی با آنها مواجه بودهام میپردازم.
وی افزود: از زمانی که به صورت حرفهای به فراگیری موسیقی ایرانی پرداختم و سالهایی که شاگرد استاد نصرالله ناصحپور بودم و در محضر ایشان تلمذ کردم، تا بیش از یک دهه تجربه تدریس در حوزه ردیف آوازی و ارتباط نزدیک با هنرجویان، مجموعهای از این تجربیات و چالشهای ذهنی را به صورت نوشتاری ثبت کردهام. امیدوارم روزی این نوشتهها در قالب مقاله یا کتاب منتشر شود و برای هنرجویان و علاقهمندان آواز مفید باشد.
بیرانوند همچنین از برنامههای خود برای ثبت و ضبط ردیفهای آوازی خبر داد و گفت: ضبط ردیفهای آوازی را نیز در برنامه دارم که بخشی از آن را به شکل محدود پیش بردهام، اما این کار پروژهای طولانی است و همچنان ادامه دارد.در کنار این فعالیتها همچنان به تحقیق و پژوهش مشغول هستم و هر از چندگاهی نیز در قالب طرح آواز یا همکاری با دوستان در اجرای ساز و آواز فعالیت داشتهایم. همچنین یک آلبوم موسیقی با نام «چنگ حزین» حدود سال ۱۳۹۸ منتشر کردم و چند قطعه نیز به صورت تکترک منتشر شده است.
وی بیان داشت: در نشستهای تخصصی آواز و برنامههایی که در فرهنگسرای ارسباران، خانه هنرمندان و دیگر مراکز فرهنگی برگزار شده، اجراهایی داشتهام؛ از جمله آوازهایی که مشابه اجرای برنامه گرگان ارائه شده است. همچنین دیماه سال گذشته پیش از اتفاقات اخیر، کنسرتی در شهر خودم خرمآباد برگزار کردم و در خدمت همشهریانم بودم. همچنان نیز فعالیتهای پژوهشی و آموزشی خود را ادامه میدهم.
بیرانوند در پاسخ به این پرسش که چرا برخی خوانندگان به سمت موسیقی پاپ گرایش پیدا میکنند، گفت: این موضوع باید از جنبههای مختلف بررسی شود. در کلاسهای موسیقی ایرانی هنرجویان و علاقهمندان بسیاری داریم که چه در حوزه نوازندگی و چه در حوزه خوانندگی مشتاق یادگیری موسیقی ایرانی هستند. با این حال، یکی از دلایل این گرایش میتواند جذابیت صحنه در موسیقی پاپ باشد. در موسیقی پاپ خواننده میتواند نسبتاً سریع وارد صحنه شود و تواناییهای خود را ارائه دهد، در حالی که در موسیقی ایرانی مسیر بسیار دشوارتر است.
به گفته بیرانوند: در موسیقی دستگاهی معمولاً یک یا حتی دو دهه زمان لازم است تا ردیف موسیقی بهطور کامل آموزش داده شود. این مسیر پیچیدگیهای خاص خود را دارد و همین موضوع ممکن است باعث شود برخی خوانندگان فعالیت در حوزه پاپ را راحتتر ببینند، چرا که امکان ارائه آثار در آن حوزه سریعتر فراهم میشود.
بیرانوند درباره کمرنگ شدن ساز و آواز در برخی اجراها نیز گفت: موسیقیدانانی که دغدغهمند هستند تلاش میکنند تجربیات خود را برای آیندگان به یادگار بگذارند تا نسلهای بعدی بتوانند از آنها بهرهمند شوند و این موضوع بسیار قابل احترام است. به همین دلیل هرچه به یاد استادان موسیقی، به هر بهانهای نشستهای تخصصی و اجراهای موسیقی برگزار شود، باز هم کم است.
یک آوازخوان سالها باید تلاش کند ضمن فراگیری ردیف و درک ظرافتهای موسیقی ایرانی و همچنین با ارتباطی که با شعر و ادبیات ایران دارد بتواند در نهایت با شناخت خویشتن مرز بیان احساسات از طریق موسیقی ایرانی را پیدا کند و کم کم با بررسی شیوه های مختلف آوازی بتواند به بیان شخصی برسد و با تکیه بر خلاقیت فردی بتواند با این زبان اندیشه خود را بیان کند این امر نیاز به سالها تحقیق و پژوهش و تفکر عمیق دارد که در خلوت و دور از هیاهو شکل می گیرد شاید همین پیچیدگی ها موجب شده خواننده ها بیشتر به تصنیف خوانی تمایل دارند که همین هم البته کار آسانی نیست و قابل احترام است.
بیرانوند با اشاره به حضور خود در مراسم بزرگداشت استاد لطفی در گرگان گفت: این افتخار نصیب من شد که در دوازدهمین سالروز درگذشت استاد لطفی، به دعوت دوست عزیزم جناب آقای ضمیری و جناب دکتر پیمان ناصحپور چند خطی آواز بخوانم. به نظر من شهر گرگان با پیشینه تاریخی و مردم فرهنگدوست و مهماننواز خود ظرفیت آن را دارد که برای بزرگداشت چنین استادی برنامههای گستردهتری برگزار کند.
وی پیشنهاد داد: میتوان حتی در چند روز جشنوارهای برای بزرگداشت استاد لطفی برگزار کرد که در آن گفتوگوهای تخصصی نیز مطرح شود و چراغ راهی برای علاقهمندان موسیقی ایرانی باشد؛ همان دغدغهای که خود استاد لطفی نیز در حوزه آموزش داشتند. در کنار این نشستها، اجراهای متنوعی توسط هنرمندان و بهویژه جوانان برگزار شود تا ارتباط مستقیم میان مجریان موسیقی ایرانی و مخاطبان این موسیقی شکل بگیرد. اجرای زنده و نفسبهنفس موسیقی قطعاً تأثیر زیادی خواهد داشت و فرصتی نیز برای هنرمندانی که در این حوزه زحمت کشیدهاند فراهم میشود تا استعداد خود را به نمایش بگذارند.
وی در پایان درباره نقش هنرمندان در شرایط امروز گفت: به نظر من تنها دلیلی که موسیقیدانان ایرانی عمر خود را صرف فراگیری، تحقیق و پژوهش در زمینه موسیقی ایرانی میکنند، ادای دین به مردمی است که با تمدن و فرهنگ غنی خود در طول تاریخ پاسدار ایران و فرهنگ ایرانی بودهاند.
بیرانوند افزود: مردم همواره بزرگترین حامیان موسیقی و موسیقیدانان ایرانی بودهاند و تنها کاری که یک موسیقیدان میتواند انجام دهد این است که بر کار خود متمرکز بماند و از هر روزنهای استفاده کند تا این امانتی را که در سینه دارد دوباره به مردم بازگرداند.
وی گفت: ما از مردم حس بسیار خوبی دریافت میکنیم و این هنر نیز از همین مردم به ما رسیده است؛ بنابراین باید دوباره آن را به خود مردم بازگردانیم و این همان ادای دین ما خواهد بود.
